Gezondheid 
Hoefbevangenheid
| Met dank aan Dhr. Fernand van Geene, hoefsmid van beroep , voor het artikel ! Klik hier om zijn site te bezoeken : http://www.xs4all.nl/~hoefsmid/ |
typische houding van een paard met accute hoefbevangenheid: het paard staat stokstijf met de benen en hals naar voren om het gewicht zoveel mogelijk van de toon (=voorkant van de hoef) af te houden.
"Mijn verzorgpony is nu drie weken hoefbevangen. Wat is dat nou precies, hoefbevangen? De eigenaar zegt dat hij niet kreupel meer is en ik hem weer kan rijden, kan dat?"
Hoefbevangenheid is eigenlijk een bijverschijnsel van een andere ziekte die het paard heeft. Hierbij komt het lichaam in actie tegen de ziekte en raakt (deels) ontstoken. Omdat de hoef -bijna- aan alle kanten omsloten is, kan de zwelling die met de ontsteking gepaard gaat niet 'weg' en wordt op die manier de bloedvoorziening van de hoef afgesloten. De hoeflederhuid, die onder de draagrand zit, sterft af en de draagrand komt los te zitten. De loszittende draagrand oefent druk uit op de kroonrand, waardoor de bloedvoorziening (en dus aangroei van nieuwe hoef!) verder in gevaar gebracht wordt.
Oorzaken:
De ziekten die het meest leiden tot hoefbevangenheid zijn overvoeding, (voedsel-)vergiftiging en baarmoederontsteking. Ook stress, parasieten, te zwaar werk of gebrek aan beweging kunnen tot deze aandoening leiden.
In de eerste plaats is het zaak om de veroorzakende ziekte aan te pakken. Wanneer er verdenking is van bijvoorbeeld een vergiftiging, kan men een laxerend middel toedienen. In geval van overvoeding is een streng dieet op zijn plaats. Het stellen van een goede diagnose is hier echter niet eenvoudig en derhalve werk voor de dierenarts! In de tweede plaats dient de bloedvoorziening van de hoef weer op gang te komen. Hiervoor kan een ontstekingremmend middel of bloedverdunner worden toegedient *(1. De smid kan ook een aantal dingen doen om herstel te bespoedigen. Zo kan hij de draagrand die op de dode hoeflederhuid zit verwijderen, hij kan een groef frezen onder de kroonrand, zodat de draagrand hier niet meer tegenaan drukt en hij kan een beslag aanmeten dat het gewicht van de draagrand afneemt en terugbrengt op de straal en zool *(2. Het ontlasten van de draagrand en toon, is ook mogelijk door de hoef op een speciale manier te bekappen.
Acute hoefbevangenheid
Bij de eerste tekenen van hoefbevangenheid: Laat direct de dierenarts komen!, denk niet: ik kijk het eerst een paar dagen aan, want deste eerder men erbij is, deste geringer de schade aan de hoeflederhuid! Bedenk dat het een half tot een heel jaar duurt voordat het paard een nieuwe hoef heeft laten groeien. Het paard zal zich prettiger voelen op een ondergrond die zich naar de hoeven vormt: men kan het paard dus in het zand of in een modderpoel zetten (NB: zet het paard niet in een groen weiland!).
In vrijwel alle gevallen zal de dierenarts de smid laten komen om het paard minstens te laten bekappen of van speciaal beslag te voorzien. Bij gebrek aan een modderpoel kan men piepschuim met hobby-plakband onder de hoeven aanbrengen: de eerste dagen is een hoefbevangen paard erg onbewegelijk(!) en het piepschuim blijft dus meestal goed zitten. Het voordeel van deze methode is dat men het paard (dat alleen bij stilstaan al pijn heeft) niet nodeloos hoeft te kwellen met het aanbrengen van beslag. Verder is het goedkoop en men ziet vlug resultaat (paard dat beweeglijker wordt). Een nadeel van deze methode is dat elke dag een nieuw stuk schuim op het oude -in elkaar gelopen- stuk moet worden aangebracht. Hierbij wordt het stuk schuim onder de toon weggesneden om de druk op dit pijnlijke gedeelte van de hoef laag te houden. Als de behandeling aanslaat en het paard bewegelijker wordt kan de smid speciaal beslag aanmeten.
voeding
Een ziek paard verliest gewicht, krijgt een doffe vacht en grauwe ogen. Het is een natuurlijke reactie van mensen om zo'n paard extra goed te voeden en een beetje te verwennen. In het geval van hoefbevangenheid moet men dat absoluut niet doen en al helemaal niet als de oorzaak van de hoefbevangenheid bij koliek of overvoeding gezocht moet worden! Goede kwaliteit hooi en vers drinkwater is genoeg de eerste paar weken. Na 3 a 4 weken kan dit dieet (in overleg met de dierenarts) voorzichtig aangevuld worden.
Als men het paard toch een beetje extra wil verwennen en aandacht geven, kun je dit het beste doen door de stal goed schoon te houden, de strobedding iets dikker te leggen en het paard extra te poetsen. Een hoefbevangen paard wil doorgaans graag gaan liggen. Dit draagt tenminste bij tot het welbevinden van het dier en misschien ook tot een spoediger herstel. De groei van een nieuwe hoef is te bevorderen door het dagelijks masseren van de kroonrand (15-20 min.); een aantal dierenartsen hebben hier verbluffende resultaten mee gehad.
beweging
De pijn die het paard ervaart, is een natuurlijk middel om het dier te behoeden voor overbelasting van de hoeven en extra schade aan de hoeflederhuid. Vrije beweging is in principe goed om de bloedsomloop te stimuleren. Aangepast beslag is een goede manier om de pijn te verminderen en het paard beweging te geven. Bij gebruik van pijnstillers, verdoving (of medicijnen met een pijnstillende werking) dient men echter zeer terughoudend te zijn met het toestaan van beweging.
zinker
Als de ziekte zich voortzet en men de het hoefbeen niet (voldoende) ondersteunt, treedt op gegeven moment rotatie van het hoefbeen op. De zool zakt door (zogenaamde 'platvoet') en het hoefbeen kan zelfs door de zool heenkomen.
Links een rontgenfoto van een normale hoef, rechts de foto van een hoefbevangen paard. De witte streep is een ijzerdraadje dat op de draagrand geplakt is. Let op de rotatie van het hoefbeen (PIII). Op de rechter foto is ook een punaise te zien die in het puntje van de straal is geprikt, zodat de smid kan zien waar hij de straal moet ondersteunen.
Chronische hoefbevangenheid: Doordat de bloedtoevoer aan de voorkant van de hoef slechter is dan aan de achterzijde, groeit de hoef aan de achterkant meer dan aan de voorkant. Hoewel dit typisch is voor chronische bevangenheid, heeft dit paard duidelijk de juiste hoefverzorging moeten ontberen.
Hoef van dezelfde Shetlander als hierboven, echter na het bekappen.
Het relaas van een hoefbevangen pony...